1. Kablo Taşıma Sistemlerinin Amacı
- Mekanik Koruma: Kabloları darbelere, ezilmelere ve dış etkenlere karşı korur.
- Düzen ve Gruplama: Yüzlerce kablonun karmaşasını önler; güç, kumanda ve haberleşme hatlarını birbirinden ayırır.
- Isı Yönetimi: Kabloların akım taşırken ısınmasını engellemek için havalandırma sağlar (özellikle merdiven tipi tavalarda).
- Erişilebilirlik: Arıza durumunda kabloya ulaşmayı, değiştirmeyi veya yeni kablo eklemeyi kolaylaştırır.
2. Yapılırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Kablo taşıma sistemlerinin kurulumunda yapılan küçük hatalar, ileride büyük yangınlara veya sinyal bozulmalarına neden olabilir:
- Doluluk Oranı: Kanallar ağzına kadar doldurulmamalıdır. Isınmayı önlemek ve gelecekte kablo ekleyebilmek için genellikle %20-%40 yedek boşluk bırakılmalıdır.
- Kablo Ayrımı (EMI): Enerji kabloları ile hassas veri (data) kabloları aynı tavadan gitmemelidir. Eğer gitmek zorundaysa, aralarına metal bir ayırıcı (seperatör) konulmalı veya belirli bir mesafe bırakılmalıdır.
- Topraklama Sürekliliği: Kablo tavaları iletken metalden yapıldığı için tüm tava hattı boyunca topraklama sürekliliği sağlanmalıdır. Tavaların birleşme noktalarına “topraklama jöperleri” (eski bakır bağlantılar) takılmalıdır.
- Keskin Kenarlar: Tavaların kesildiği yerlerde çapak kalmamalıdır; aksi halde kablo çekilirken izolasyonu yırtılıp kısa devreye neden olabilir.
- Taşıma Kapasitesi: Destek konsolları (askılar), tavaların ve içine döşenecek kabloların toplam ağırlığını taşıyacak aralıklarla (genelde 1.5 – 2 metrede bir) yerleştirilmelidir.
3. Daha İyi Bir Sistem İçin Neler Yapılabilir? (İpuçları)
Sistemi bir üst seviyeye taşımak ve “mükemmel” bir işçilik çıkarmak için şu adımlar izlenmelidir:
- BIM ve 3D Modelleme: Kurulum öncesi diğer disiplinlerle (havalandırma boruları, yangın tesisatı) çakışmaları önlemek için dijital modelleme yapılmalıdır.
- Renk Kodlaması: Farklı voltaj seviyeleri veya sistemler için (örneğin yangın ihbar hatları için kırmızı, AG hatları için metalik) farklı renkte kanallar veya etiketler kullanılmalıdır.
- Dönüş Elemanları: Kablonun bükülme yarıçapını (bending radius) korumak için sert 90 derece dönüşler yerine kavisli (radiuslu) ek parçalar kullanılmalıdır. Bu, kablo ömrünü uzatır.
- Kablo Bağlama Disiplini: Kablolar tava içinde rastgele değil, belirli aralıklarla kablo bağları (cırt kelepçe) ile düzgünce sabitlenmelidir. Özellikle dikey inişlerde ağırlığın tek bir noktaya binmesi engellenmelidir.
- Ortam Seçimi: Korozyonun yoğun olduğu yerlerde (deniz kenarı, kimya fabrikası) standart galvaniz yerine Paslanmaz Çelik veya Sıcak Daldırma Galvaniz tercih edilmelidir.